Afghan Women's Network
AWN

Afghan Women's Network

سند پالیسی: توانمندی زنان افغان در سکتور امنیتی

جوزا ۱۳۹۵ 

مقدمه 

افغانستان[1] محور مباحثه پالیسی سازان جهان در ۱۵ سال پسین میباشد. یکی از اماکنی که در مورد صلح پایدار و امنیت افغانستان، پیشرفت نیروهای امنیتی و تخصیص منابع بیشتر مالی و تخنیکی بحث و تبادل نظر صورت میگیرد، جلسات[2] سازمان پیمان اتلانتیک شمال (ناتو) میباشد. در جلسه[3] ناتو که در سال ۲۰۱۲ در شیکاگو برگزار گردید، سران دول بر پشتیبانی افغانستان پس از روند انتقال ۲۰۱۴ تاکید کردند. در نشست[4] سال ۲۰۱۴ ناتو در ویلز، سران حکومت ها بر ارتقای ظرفیت و همکاری مالی برای نیروهای امنیتی افغان موافقت نمودند.  نشست[5] بعدی ناتو به تاریخ ۸ و ۹ جولای ۲۰۱۶ در وارساو، پولند دایر میگردد. این نشست که روی تعهدات دراز مدت و مشارکت متمرکز خواهد بود اهمیت بسزایی برای افغانستان دارد.

 

خلاصه این پالیسی در نتیجه 10 دور مشورت شبکه زنان افغان تهیه شده که قبل از جلسه ۲۰۱۶ ناتو در وارساو، اجرا شد. شبکه زنان افغان با درنظرداشت اولویت استراتیژیک خویش (زنان، صلح و امنیت) در نظر دارد تا این پالیسی را قبل از نشست سران ناتو در جولای حضور حکومت افغانستان، جامعه جهانی که شامل ناتو و حمایت قاطع در افغانستان است تقدیم نماید. با پیشکش نمودن این سند، شبکه زنان افغان معلومات دست اول را در خصوص وضعیت زنان در سکتور امنیتی ارایه نموده و خواهان توجه جدی و عملکرد تمامی فعالین عرصه توانمندی نقش زنان و رهبری این سکتور میباشد.

 

شبکه زنان افغان، یکی از نهادهای پیشتاز و مدافع حقوق زنان در افغانستان است که پیشرفت های زنان در سکتور امنیتی را از نزدیک دنبال میکند و یافته ها، مشورت ها و نظریات خویش را در مورد وضعیت و سهم گیری زنان در ۱۵ سال اخیر شریک میسازد. به همین ترتیب، شبکه زنان افغان با قوت های آیساف/ناتو در افغانستان پیشنهادات استراتیژیک خویش را برای تقویت نقش زنان در سکتور امنیتی در میان گذاشته است. دستیابی شبکه زنان افغان به معلومات و مشوره با زنان در سرتاسر کشور تا نظریات ایشان نیز شامل بحث شود، بینظیر و فراگیر میباشد. برای جلسه ۲۰۱۶ ناتو در وارساو، شبکه زنان افغان تنها با زنان در سکتور امنیتی مشورت نموده است. حقیقتی که جامعه ی جهانی بر تعهدات مالی شان برای نیروهای امنیتی افغانستان تاکید خواهند نمود، شبکه زنان افغان با ۲۰۰ تن از زنان در وزارت امور داخله، وزارت دفاع ملی و ریاست عمومی امنیت ملی در کابل و ۸ زون دیدار نموده است. هدف از این دیدار و مشورت ها، بحث با زنان در سکتور امنیتی در مورد پیشرفت ها، چالش های موجود و راه حل ها از نظر خود ایشان بوده است.

 

پیشرفت ها تا کنون

وزارت دفاع ملی و توانمندی زنان:

۱. از مجموع تعداد ۱۹۵۰۰۰[6] اردوی ملی افغان، ۱۴۰۰ تن آنان را زنان تشکیل میدهند. ۴۰۰ تن از زنان جدیدالشمولان اند که در اکادمی ملی نظامی مشغول آموزش اند. انتظار میرود که تشکیل زنان در وزارت دفاع ملی به ۵۰۰۰ افزایش یابد.

۲. تعدادی از زنان داخل خدمت در اردوی ملی افغان جهت ادامه تحصیلات عالی به پوهنتون ها معرفی گردیده اند.

۳. زنان نیز چانس اشتراک در بورسیه های تحصیلی خارج از کشور را داشتند.

 

وزارت امور داخله و توانمندی زنان:

۱. از مجموع تعداد [7]۱۵۰۰۰۰ پولیس ملی افغان [8] ۳۳۲۶ تن آنان را زنان تشکیل میدهد (۲۹۳۷ پولیس و ۳۸۹ ملکی) که عملا در وزارت امور داخله ایفای وظیفه میکنند.

2. در سراسر کشور [9]82 انجمن پولیس زنان در صفوف پولیس ملی ایجاد شده اند تا پولیس زن بتوانند مشکلات خویش را بازگو نموده و راه حل هایی مشترک بیابند.

3. روند استخدام پولیس زن بیسط و شفاف است که باعث ازدیاد تعداد زنان در صفوف پولیس ملی شده است.

4. روند ظرفیت سازی تخنیکی پولیس زن در خارج و داخل کشور موثر بوده است.

5. ارایه برخی تسهیلات چون تشناب های زنانه و اطاق های تبدیل نمودن لباس زنان هنوز بطی میباشد.

6. در برخی از ولایات حضور زنان در قوماندانی های امنیه بیشتر و مورد اعتماد مردم قرار دارند. زنان با پولیس زن تماس گرفته، مشکلات شان را در میان گذاشته و خواهان کمک میشوند.

7. در برخی از ولایات پولیس زن توانسته اند که مخالفین را از زیر چادری بیرون و دستگیر نمایند، همچنان فعالیت های ایشان به شناسایی و دستگیری قاچاقچیان مواد مخدر، کشف سلاح، سارقین و اختطافچیان سبب گردیده است.

 

ریاست عمومی امنیت ملی و توانمندی زنان:

1. به تعداد [10] 700 زن در صفوف امنیت ملی در سراسر کشور مصروف خدمت میباشند.

2. کورس های ارتقای ظرفیت چون آموختن لسان انگلیسی، راننده گی موتر و کمک های اولیه برای زنان روی دست گرفته شده اند.

3. تعدادی از این زنان از ترفیع خویش خرسند اند و تعدادی دیگری منتظر ترفیع خویش که هنوز در طی مراحل اند، میباشند.

 

محدودیت ها فرا راه اشتراک و سهم گیری زنان در سکتور امنیت

1. استخدام:

چالش عمده در جلب و جذب زنان به صفوف قوای مسلح (وزارت دفاع ملی، وزارت امور داخله و ریاست امنیت ملی) کمپاین ضعیف جلب و جذب میباشد. هیچ نوع ابتکار عمل که بتواند قشر زنان را در ولسوالی و قریه جات در مورد نقش ایشان در صفوف قوای مسلح آگاه کنند روی دست گرفته نشده، که این خود باعث منفی گرایی بین جوامع در مورد نقش زنان در صفوف نیروهای امنیتی افغان میگردد. زنانی که دوره ی آموزشی خویش را تکمیل میکنند و یا از بورسیه خارجی به کشور باز میگردند به مشکل در بست کلیدی در صفوف نیروهای امنیتی افغان مقرر می شوند که عوامل آن نبود اراده سیاسی و تبعیض میباشد. نظر کلی در مورد نیروهای امنیتی افغان این است که زنان فاقد ظرفیت و توانایی های لازم برای اجرای وظایف محوله اند. با وجود آن که بست های خالی در تشکیل نیروهای امنیتی افغان برای زنان وجود دارد ولی این بست ها توسط مردان اشغال و یا به اعلان سپرده شده است؛ ولی میلی به استخدام کسانی ندارند که در فهرست منتظرین قرار دارند.

2. ترفیع و تقرر:

زنان معتقد اند که در نیروهای امنیتی افغان با ایشان برخورد منفی صورت میگیرد چون تبعیض بی حد زیاد بوده و نظام مرد سالار حاکم است. بیشتر زنان که با ایشان صحبت صورت گرفت گفته اند که از پنج سال بدینسو منتظر ترفیع نوبتی خویش میباشند و هیچ نوع پلان وجود ندارد تا این پلان جنبه عملی بگیرد. بیشتر ترفیعات وابسته به واسطه های شخصی و سیاسی اند؛ نه شایسته سالاری. زنانی که در نقش رهبری فعالیت دارند به مشکل ترفیع میکنند. این زنان در اجندای مشورت، طرح و تطبیق استراتیژی های ملی و پالیسی ها که مربوط سکتور امنیتی میشود، شامل نیستند.

3. وسایل و ترانسپورت:

زنان شاکی اند که مانند مردان اسلحه دریافت نمی کنند با آنکه آموزش دیده اند که چطور آنرا استعمال کند. آنها میگویند که هیچ وقت یونیفورم دریافت نکرده اند و یا برایشان همانگونه که به مردان توزیع میشود، یونیفورم توزیع نشده است. گذشته ازین، زنان میگویند که دسترسی ایشان به وسایط نقلیه محدود است و همچنان توانایی تحقیق جرایم، بررسی محل واقعه و بازدید با جوامع آنها محدود میباشند. علاوه ازین، زنان هنوز هم اطاق تعویض لباس و تشناب ندارند. همچنان آنعده خانم های که طفل دارند با محدودیت های کاری در حوزه ها مواجه استند بخاطریکه در محل کار کودکستان ندارند.

4. تبعیض و اذیت جنسی :

در صفوف نیروهای امنیت ملی کشور دیدگاه منفی در مورد زنان وجود دارد. اکثر خانم ها در سکتور امنیتی بدین باورند که فرهنگ احترام به خانم ها نهادینه نشده است. اکثرا زنان را به چشم جنس دوم و آسیب پذیر می بینند. زنان نسبت به مردان در اخذ ترفیع، تقرر در بست های خوب نظر به تجربه و دسترسی به سهولت ها و آموزش ها مورد تبعیض قرار میگیرند.

این همه باعث دلسردی و عدم اعتماد به نفس زنان به نقش ایشان میشود. شکایت ها مبنی بر آزار و اذیت جنسی و تهدیدات در این نیروها وافر اند. علیرغم تدوین پالیسی جدید مبارزه علیه اذیت جنسی در محل کار و اوامر که از جانب رهبری این مراجع به تصویب رسیده عملی نمیشود. میکانیزم تعقیب و اخذ شکایات زنانی که مورد آزار و اذیت جنسی قرار میگیرند وجود ندارد.

 

5. ضعف ظرفیت ها:

زنان در نیروهای امنیتی افغان هنوز فاقد سواد کافی، و ضعف مهارت های تخنیکی اند. باور به آنست که زنان در سکتور امنیتی به سطح عموم آگاهی عمومی و معلومات تخنیکی کمتر در مورد نقش خویش اند. با اینکه، ابتکار ارتقای ظرفیت زنان در این سکتور خصوصی پلان شده ولی باز هم بسنده، موثر و دراز مدت نمیباشد. زنان هنوز معتقدند که نیاز به فهم بیشتر در مورد نقش خویش دارند. زنان با مشکلاتی چون ادامه تحصیلات عالی، اشتراک در سیمنار ها و ورکشاپ های مرتبط به وظیفه خویش مواجه اند. در بیشتر مواقع آمرین ذکور به ایشان اجازه استفاده از چنین فرصت ها را نمی دهند.

یک قدم به پیش

با وجود اینکه سهم زنان در صفوف نیروهای امنیتی ملی افغان تبارز یافته ولی برای عملی شدن پلان ها و استراتیژی ها تا بتواند حضور زنان را در نیروهای امنیتی ملی افغان در بخش های رهبری، تصمیم گیری و تبدیل نمودن تشکیل نیروهای امنیتی ملی افغان به تساوی جندر شکل دهد، شبکه زنان افغان پیشنهادات ذیل را ارایه مینماید:

حکومت افغانستان- وزارت امور داخله، دفاع و ریاست امنیت ملی

1.  ما بر طرح و ترویج کمپاین وسیع جلب و جذب زنان که شامل کلیپ های تلویزیونی، سیمینار های مکتب، بروشور ها، اعلانات روی جاده ها، پوست کارد ها با جزییات بیشتر در مورد اهمیت نقش زنان در صفوف نیروهای امنیتی ملی افغان که شامل بست ها، انگیزه های پولی، و مکافات میشود تاکید میورزیم. دیدار از قریه ها و ولسوالی ها ،  زنان و مردان عالم محلی، بزرگان قومی و شورای های موجود محلی صورت بگیرد.

2. از ارگان های امنیتی خصوصا وزارت امور داخله، وزارت دفاع ملی و ریاست امنیت ملی تقاضا بعمل میاوریم که ترفیعات زنان را که از سال ها در انتظار آن اند اجرا نمایند. ترفیع باید بر اصل شایسته سالاری، مدت تجربه و مهارت ها استوار باشد.

3. زنان مساویانه میتوانند در تصامیم استراتیژیک و روند پالیسی سازی سهم بگیرند. در کنار ریاست های جندر از ارگان های امنیتی، وزارت امور داخله، وزارت دفاع ملی و ریاست امنیت ملی متمنی ایم تا زنان را شامل نقش های رهبری و تصمیم گیری نمایند.

4. ما همچنان خواهان توجه جدی در استخدام زنان جدید استیم. این کار مطابق پلان باید عملی گردد تا مساوات جندر در تمام بخش های که زنان شایسته آن اند و هنوز خالی اند توسط زنان که توانایی های تخنیکی دارند اشغال گردند.

5. همچنان از ارگان های امنیتی وزارت امور داخله، وزارت دفاع ملی و ریاست امنیت ملی خواهشمندیم تا هرچه زودتر پلان وزارتی را طبق پلان عمل ملی افغانستان پیرامون قطعنامه 1325 شورای امنیت سازمان ملل متحد در راستای زنان، صلح و امنیت و پالیسی منع اذیت جنسی در محل کار را طرح و به تطبیق آن آغاز نمایند.  

6. ما خواهان ایجاد میکانیزم دریافت مستقیم شکایات در ارگان های امنیتی میباشیم تا زنان بتوانند شکایت های خویش را در مورد بی احترامی، تبعیض و اذیت جنسی با اعتماد و روحیه عالی درج کنند. همچنان خواستار ایجاد کمیته ارزیابی شکایات آزار و اذیت جنسی و تبعیض علیه زنان هستیم تا با برخورد مسلکی و بی طرفانه شکایت را فورا پس از درج بازرسی نموده، زمینه کار را برای زنان بهتر سازند.

7. به ارگان های امنیتی کشور پیشنهاد مینماییم تا روند آموزش و فرصت های ارتقای ظرفیت زنان را منحیث اولویت قرار دهند. این میتواند شامل برنامه های مانند آموزش در اجرای وظیفه تا مهارت های لازم تخنیکی باشد.

جامعه جهانی:

1. از تمام پالیسی سازانی که در جلسه وارساو اشتراک میکنند تقاضا بعمل میاوریم تا بر تعهدات شان مبنی بر توانمندی زنان در ارگان های امنیتی افغانستان تاکید نمایند.

2. از جامعه جهانی تقاضا بعمل میاوریم تا ارگان های امنیتی (وزارت امور داخله، وزارت دفاع ملی و ریاست امنیت ملی) و دیگر ادارات زیربط را حمایت مالی و تخنیکی نمایند تا پلان عملی ملی افغانستان مطابق قطعنامه شماره 1325 عملی شود.

3. از حمایت قاطع خواهانیم تا از مقطع حقوق زنان و حقوق بشر با نیروهای امنیتی ملی افغان در تماس شده و اردوی ملی و پولیس ملی را آگاهی بیشتر دهند تا چگونه به زنان احترام و با ایشان یکجا کار نمایند.

4. از جامعه جهانی تقاضا میگردد تا پیشرفت های زنان را در نیروهای امنیتی ملی افغان مشروط بر تخصیص بودیجه برای استخدام و احتیاط زنان بررسی نماید.

5. از جامعه جهانی خواهان راه اندازی برنامه های طویل المدت ارتقای ظرفیت زنان در نیروهای امنیتی ملی افغان استیم.

سازمان های جامعه مدنی

1. از سازمان های جامعه مدنی تقاضا بعمل میاید تا برنامه ها خویش را با زنان در ارگان های ملی امنیتی از طریق کمپاین استخدام و ظرفیت سازی بیشتر نماید.

2. از سازمان های جامعه مدنی تقاضا بعمل میاید تا میکانیزم ارزیابی و نظارت از چگونگی نقش و فعالیت های زنان در صفوف نیروهای امنیتی ملی ایجاد و راه های حل مشکلات را با رهبری ارگانهای ملی و جامعه مدنی دریابند.

3. از سازمان های جامعه مدنی تقاضا بعمل میاید پژوهش های خویش را در ارتباط به زنان در داخل نیروهای امنیتی افغان ادامه دهند.  


[8] Data provided by Department of Gender, Human Rights and Child Rights, Ministry of Interior

[9] Ibid 7

[10] Data provided by NDS Gender Focal point